Το Λευκό Τέρας: Γιατί το Συγγραφικό Blackout δεν είναι αποτυχία, αλλά αναγκαιότητα

Το Λευκό Τέρας: Γιατί το Συγγραφικό Blackout δεν είναι αποτυχία, αλλά αναγκαιότητα

Κάθε συγγραφέας, ερασιτέχνης ή επαγγελματίας, γνωρίζει εκείνη την ειδική μορφή τρόμου. Δεν είναι ο φόβος του αγνώστου, είναι ο φόβος του κενού. Είναι η στιγμή που το δρομέας του κέρσορα στην οθόνη δεν χορεύει πια, αλλά στέκεται ακίνητος, σαν να μετράει το χρόνο της αποτυχίας σου. Το συγγραφικό blackout, το λεγόμενο αλλιώς writers block -αυτή η περιβόητη «κρίση της λευκής σελίδας»- είναι ένας αόρατος εχθρός, αλλά και ο πιο παρεξηγημένος επισκέπτης στη ζωή ενός δημιουργού.

Η παγίδα της «απόδοσης»

Ζούμε σε μια εποχή που επιβάλλει τη συνεχή παραγωγή. Πρέπει να γράφουμε, να δημοσιεύουμε, να τροφοδοτούμε τον αλγόριθμο, να είμαστε «συνδεδεμένοι» με την έμπνευση. Όταν όμως η έμπνευση αρνείται να εμφανιστεί, το άγχος που δημιουργείται είναι συχνά πιο επιβλαβές από το ίδιο το κενό. Αρχίζουμε να αμφιβάλλουμε για την ικανότητά μας, για το ταλέντο μας, ακόμη και για το αν έχουμε όντως κάτι σημαντικό να πούμε.

Η αλήθεια, ωστόσο, είναι πολύ πιο απλή και ταυτόχρονα πιο λυτρωτική: Το μυαλό δεν είναι μηχανή. Δεν μπορείς να πατήσεις ένα κουμπί και να περιμένεις να εκτοξευθούν λέξεις και νοήματα. Η γραφή είναι μια μορφή ενέργειας, και όπως κάθε ενέργεια, χρειάζεται ανακύκλωση. Το blackout δεν είναι η απόδειξη ότι ξέμεινες από ιδέες. Είναι το σήμα του οργανισμού σου ότι το «ρεζερβουάρ» έχει αδειάσει και χρειάζεται ανεφοδιασμό.

Η «άδεια» περίοδος ως εργαλείο

Αν κοιτάξουμε την ιστορία της τέχνης, όλοι οι μεγάλοι δημιουργοί είχαν τις περιόδους της σιωπής τους. Ο Hemingway, ο Woolf, ο Faulkner, όλοι τους ήρθαν αντιμέτωποι με τοίχους που έμοιαζαν αξεπέραστοι. Το μυστικό που σπάνια συζητάμε είναι ότι αυτές οι περίοδοι «απραξίας» είναι συχνά οι πιο παραγωγικές, έστω και αν δεν φαίνεται έτσι.

Είναι η στιγμή που το ασυνείδητο αναλαμβάνει να δουλέψει τα υλικά που έχεις ήδη συλλέξει. Όταν δεν γράφεις, ίσως να παρατηρείς τον κόσμο γύρω σου λίγο περισσότερο. Ίσως ακούς μια κουβέντα στο λεωφορείο, βλέπεις μια σκιά που πέφτει περίεργα σε έναν τοίχο ή απλώς νιώθεις μια αλλαγή στον αέρα. Όλα αυτά είναι το «καύσιμο» που θα τροφοδοτήσει την επόμενη στιγμή της γραφής σου. Αν προσπαθείς να γράψεις με το ζόρι, το αποτέλεσμα θα είναι μια ξηρή, μηχανική αποτύπωση σκέψεων. Αν αφήσεις το κενό να «αναπνεύσει», το κείμενο που θα προκύψει αργότερα θα έχει βάθος, ρυθμό και αλήθεια.

Πώς να συμφιλιωθείς με το κενό

Η πρώτη κίνηση για να βγεις από το blackout δεν είναι να πιέσεις τον εαυτό σου να γράψει περισσότερο. Είναι να αποδεχτείς ότι το κενό υπάρχει. Η πίεση φέρνει αντίσταση, και η αντίσταση μεγαλώνει το μπλοκάρισμα.

Δοκίμασε αυτά τα τρία απλά βήματα:

Άλλαξε το περιβάλλον σου: Αν το γραφείο έχει γίνει τόπος «μαρτυρίου», φύγε από εκεί. Πήγαινε σε ένα πάρκο, σε μια βιβλιοθήκη, ή απλώς πλύνε τα πιάτα. Η αλλαγή της φυσικής κατάστασης συχνά παρασύρει και την κατάσταση του νου.
Κατέβασε τον πήχη: Συχνά μπλοκάρουμε γιατί θέλουμε το επόμενο πράγμα που θα γράψουμε να είναι αριστούργημα. Επίτρεψε στον εαυτό σου να γράψει «σκουπίδια». Γράψε κάτι απαίσιο, ανούσιο, χωρίς συνοχή. Η πράξη του να βάζεις λέξεις στο χαρτί, όσο κακές κι αν είναι, σπάει τον πάγο και επιτρέπει στη ροή να επιστρέψει.
Κατανάλωσε τέχνη: Αν δεν μπορείς να παράγεις, κατανάλωσε. Διάβασε ένα βιβλίο που δεν έχει καμία σχέση με το θέμα σου, δες μια ταινία, άκου μουσική. Επανασύνδεσε τον εαυτό σου με την αίσθηση του «θαυμασμού» για τη δουλειά των άλλων.

Η επιστροφή

Δεν θα υπάρξει κάποια στιγμή που θα χτυπήσει καμπανάκι και όλα θα λυθούν μαγικά. Η επιστροφή από το συγγραφικό blackout είναι μια σταδιακή διαδικασία. Είναι μια πρόταση που έρχεται εκεί που πλένεις τα δόντια σου, ένας διάλογος που σχηματίζεται ενώ περιμένεις στην ουρά για τον καφέ.

Το πιο σημαντικό είναι να θυμάσαι πως η συγγραφή δεν είναι μια γραμμική πορεία. Είναι κύκλοι. Έχει τις μέρες της «άμπωτης» και τις μέρες της «παλίρροιας». Μην φοβάσαι την άμπωτη. Είναι αυτή που αποκαλύπτει τον βυθό, ώστε να μπορέσεις αργότερα να δεις τι πραγματικά αξίζει να ανασύρεις στην επιφάνεια.

Στο τέλος της ημέρας, ο συγγραφέας που έχει περάσει από blackout είναι ένας συγγραφέας με περισσότερο βάθος. Γιατί έχει μάθει κάτι πολύτιμο: ότι η τέχνη του δεν καθορίζεται από τις λέξεις που καταφέρνει να βάλει στο χαρτί, αλλά από την ικανότητά του να παραμένει παρών, ακόμα και όταν η σελίδα παραμένει επίμονα, προκλητικά λευκή.

Εσύ, πώς διαχειρίζεσαι αυτές τις στιγμές που το «σύστημα» αρνείται να συνεργαστεί; Έχεις κάποιο δικό σου «απάγκιο» για να ξεφεύγεις από την πίεση;

Γράψε μου, θα χαρώ πολύ να σε διαβάσω.